INDUSTRIE

 In het boek “Gerkesklooster-Stroobos het dorp dat leeft” wordt de industriële ontwikkeling van het tweelingdorp uitvoerig besproken.

Uit dat boek blijkt ook dat vooral het water bij deze ontwikkeling een belangrijke rol heeft gespeeld. Vele industrieën vonden in het midden van de negentiende eeuw hun oorsprong aan de oevers van de vroegere trekwegen door het dorpen Gerkesklooster en Stroobos. Op deze web-site zullen we een aantal van de grootste bedrijven beschrijven.

TRANSPORT

Naast de molens, die in het stuk over de pel- en korenmolens besproken worden, heeft ook het transport over het water vroeger een belangrijke rol gespeeld.

Tot ongeveer 1930 had bijna ieder zichzelf respecterend dorp in Friesland een eigen beurtdienst op Leeuwarden of Groningen. Gerkesklooster en Stroobos vormden dan ook geen uitzondering op deze regel.

Zo was er in Gerkesklooster de beurtschipperij van de familie de Vries en in Stroobos de beurtschipperijen van de familie Broersma en de Poel.

De beide laatste beurtschipperijen zijn rond de Tweede Wereldoorlog verdwenen. De beurtdienst in Gerkesklooster heeft het nog vrij lang uitgehouden, maar ook zij moest uiteindelijk het loodje leggen. Doordat vele bedrijven zelf voor het vervoer van hun goederen gingen zorgen, verdwenen de beurtdiensten uit het dorpsbeeld.

                       http://www.gerkesklooster-stroobos.nl/paginas/geschiedenistotaal_bestanden/pagina%20delen/Industrie_bestanden/image002.jpg

Broersma is toen langzamerhand overgeschakeld op het wegtransport. Dat bedrijf is later uitgegroeid tot een groot internationaal transportbedrijf. Helaas is het bedrijf in 2003 failliet gegaan en werd het bedrijf in Heerenveen voortgezet in afgeslankte vorm.

 

DAKPANNENFABRIEK

Aan de oevers van de Trekvaart door Stroobos werd in dezelfde periode ook een dakpannenfabriek opgericht. In de eerste tijd werden hier kleipannen gemaakt, doch later is men overgeschakeld op de fabricage van cementpannen. Mede door de opkomst van de geglazuurde dakpannen werd de vraag naar de cementpannen minder. Ongeveer in 1950 is men met de productie gestopt en werd het bedrijf verkocht.

SCHEEPSWERF

Scheepswerf Barkmeijer zich hier in 1850 gevestigd. Douwe Barkmeijer heeft destijds de reeds bestaande kleine werf overgenomen van Lieuwe Willems Bijleveld. In het begin werden op de werf houten schepen gebouwd, die vooral gebruikt werden voor het turfvervoer uit de Veenkoloniën. Behalve turfschepen werden er op de werf ook nog tjalken gebouwd voor het vervoer van de klei van de afgegraven terpen.

Rond 1900 heeft de werf haar bakens duidelijk verzet en zijn ze langzamerhand overgegaan op het bouwen van stalen schepen, omdat deze in vergelijking met de houten schepen veel minder onderhoud vroegen. Daar de vraag naar grotere schepen toenam, verhuisde de werf van de noord naar de zuidzijde van de werkplaats, dus aan het huidige Prinses Margrietkanaal.

 http://www.gerkesklooster-stroobos.nl/paginas/geschiedenistotaal_bestanden/pagina%20delen/Industrie_bestanden/image004.jpg

Om ook in de toekomst de concurrentie beter het hoofd te kunnen bieden, besloot de directie om meer overdekt te gaan bouwen. De assemblage vindt tegenwoordig plaats op de scheepshelling. Tot op dit moment heeft de scheepswerf tot eind 2007 een goed gevulde order portefeuille.

STEENFABRIEK

Ook voor de aanvoer van de zeeklei was de ligging aan een van de waterwegen ideaal.

Zo werd in Gerkesklooster in 1913 een steenfabriek gesticht door houthandelaar Schuilenga uit Surhuisterveen. Hij koos Gerkesklooster als vestigingsplaats, omdat de grondstoffen dan uit de directe omgeving betrokken konden worden en de kwalitatief goede klei per schip kon worden aangevoerd. De eerste klei kwam uit de Buitenpostermieden. De kleiwinning is later verplaatst naar de kleilanden van Sarabos.

In de zomer van 1991 moest de steenfabriek helaas haar poorten sluiten. Hiermee verdween de laatste baksteenfabriek uit Friesland. De sluiting was deels een gevolg van een noodzakelijke grote investering in het bedrijf en anderzijds de overproductie van de baksteenindustrie.

ZUIVELINDUSTRIE

                          http://www.gerkesklooster-stroobos.nl/paginas/geschiedenistotaal_bestanden/pagina%20delen/Industrie_bestanden/image006.jpg

Omdat vroeger veel vervoer over het water plaats vond, werd op het kruispunt van het Prinses Margrietkanaal, de Dokkummertrekweg en het riviertje De Lauwers rond 1900 de zuivelfabriek “Welgelegen” opgericht. Het bleek al snel een goed lopend bedrijf te zijn, want in vijf jaar tijd was de hoeveelheid ontvangen melk al verdubbeld.

Na 1950 is de melktoevoer nogal opzienbarend geweest. Dat kwam deels door de voortdurend groeiende leverantie per bedrijf, de noodgedwongen sluiting van vele particuliere zuivelfabrieken in de omgeving en de fusie met zuivelfabriek “Grijpskerk” en “De Opdracht” uit Opeinde. Door de fusie met Grijpskerk werd de naam van de zuivelindustrie gewijzigd in “Twee Provinciën”.

Tegenwoordig draagt het de naam “Frico Cheese” en behoort de plaatselijke zuivelindustrie na de vele uitbreidingen tot een van de twee grootste van Friesland.

 

MEELFABRIEK

Voor zover bekend is koopman Rindert Sipkes Hiemstra hier rond 1926 met de meelfabriek “De Nijverheid” begonnen. In alle vroegte van 1934 is de fabriek echterr volledig afgebrand. Gelukkig is de fabriek na de brand weer herbouwd.

In het begin van de zestiger jaren is het bedrijf overgenomen door A.H. Slump uit Leeuwarden. Een van de belangrijkste redenen dat Slump zich hier ging vestigen was ook weer de goede vaarwegen. Daarnaast zal ook de vaste klantenkring in deze omgeving ongetwijfeld een belangrijke rol gespeeld hebben.

Helaas is in 1983 het totale silo-complex ook weer een prooi van de vlammen geworden. Maar ook nu zou de fabriek weer herbouwd worden. Enkele jaren na de brand zou het bedrijf weer in de schijnwerpers staan door een zeer hoge concentratie lood in het veevoer. Hierdoor liepen de koeien een loodvergiftiging op.

In 1992 is het veevoederbedrijf overgenomen door Sikma uit Giekerk, die tot op dit moment nog steeds in Stroobos gevestigd is.

ZONWERINGINDUSTRIE

Ook het ontstaan van de zonweringindustrie heeft weer met de aanwezigheid van water te maken. Het bedrijf vond haar oorsprong rond 1900 toen turfschipper Durk de Haan de turf uit de Groninger veenkoloniën haalde, die vooral gebruikt werd als huisbrandstof. Toen de turf als huisbrandstof steeds meer uit de gratie raakte, is de turfhandel van de Haan overgegaan tot de aankoop van zwarte brandstof. Tot 1960 ging alles nog voorspoedig, maar hier kwam snel verandering in door de opkomst van de huisbrandolie en het aardgas. Bindert de Haan heeft toen het roer volledig omgegooid en is in 1965 begonnen met de “productie” van de eerste binnenjaloezieën.

Het bedrijf is later uitgegroeid tot een gerenommeerde zonweringindustrie waar de kwaliteit, de garantie en het onderhoud belangrijke pijlers waren.

In 1991 is het bedrijf gefuseerd met zonweringbedrijf Westerhoff uit Groningen en zijn de bedrijfsactiviteiten van De Haan Stroobos verplaatst naar het centraler gelegen Drachten. 

 

 

Veel meer over de plaatselijke industrie kunt u vinden in het jubileumboek “Gerkesklooster-Stroobos het dorp dat leeft” dat door de vereniging van Plaatselijk Belang Gerkesklooster-Stroobos werd uitgegeven tijdens de viering van het 750-jarig bestaan van het tweelingdorp. De schrijvers van het jubileumboek zijn Klaas van der Schuit en Janny Geertsma-Hamstra.


Home - Over mij - Contact

 

Deze site is eigendom van de Ondernemers Vereniging Gerkesklooster-Stroobos

Het onderhoud van deze website is in handen van Klaas van der Schuit